"ธูปฤาษี​" ​วัชพืชที่บำ​บัดน้ำ​เสีย​ได้

ธูปฤาษี​ (Typha angustifolia)

กกช้าง​หรือ​ธูปฤาษี​ ​เป็น​พืชน้ำ​ ​ลักษณะคล้าย​ ​พืชพวกกก​ ​มี​เหง้า​ใต้​ดิน​ ​แทงไหลแตกหน่อขึ้น​เป็น​หมู่​ใหญ่​ ​ใน​ที่ลุ่มน้ำ​ขัง​และ​ชายขอบพรุ​ ​ใบเดี่ยว​ ​ออกสลับซ้อนชิด​กัน​ ​แผ่นใบเรียวแคบ​ ​ยาว​ 200-400 ​ซม​. ​กว้าง​ 1-2 ​ซม​. ​ผิวใบเกลี้ยง​ ​ปลายใบแหลม​ ​โคนใบแผ่กว้าง​เป็น​กาบหุ้มลำ​ต้น​ ​ช่อดอก​ ​ออกที่ปลายลำ​ ​ยาว​ 200-350 ​ซม​. ​ดอก​เล็ก​ ​สีน้ำ​ตาลแกมเหลือง​ ​ออกรวมชิด​กัน​แน่นบนช่อรูปทรงกระบอก​ ​คล้ายธูปขนาด​ใหญ่​ ​กลุ่มของดอกตัว​ผู้​และ​ดอกตัวเมีย​อยู่​บนก้านช่อเดียว​กัน​ ​กลุ่มของดอกตัว​ผู้​อยู่​ปลายก้าน​ ​ยาว​ 20-40 ​ซม​. ​เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ​ 1 ​ซม​. ​กลุ่มดอกตัวเมีย​ ​ยาว​ 20-40 ​ซม​.​กว้าง​ 1.5-2 ​ซม​. ​อยู่​ต่ำ​กว่ากลุ่มดอกตัว​ผู้​ 4-5 ​ซม​. ​ช่อผลมีขนสีขาว​เป็น​ปุย​ ​เส้นผ่าศูนย์กลาง​ 2.5-3 ​ซม​. (จำ​ลอง​ ​เพ็ง​-​คล้าย​ ​และ​คณะ​, 2534)

​ประ​โยชน์​จาก​ธูปฤาษี​

แม้ว่าธูปฤาษี​จะ​ก่อ​ให้​เกิดโทษอย่างมากมายมหาศาล​ ​แต่ก็​ยัง​มีประ​โยชน์​อยู่​บ้าง​ซึ่ง​หลายๆ​ ​คนอาจมองข้ามไป
- ​ธูปฤาษี​ช่วย​ป้อง​กัน​การพังทลายของดิน​ ​เนื่อง​จาก​ธูปฤาษีมีระบบรากที่ดี
- ​ธูปฤาษีอาจ​ช่วย​ทำ​ให้​วัฏจักรของแร่ธาตุอาหาร​ใน​ดินสมบูรณ์ขึ้น​ซึ่ง​เป็น​ที่ทราบ​กัน​ดี​แล้ว​ว่า​ใน​องค์ประกอบของ​ส่วน​ต่างๆ​ ​ของธูปฤาษี​จะ​มี​แร่ธาตุอาหารชนิดต่างๆ​ ​ที่​เกิด​จาก​การดูดซึม​เข้า​ไปเพื่อ​ใช้​ใน​การเจริญเติบโต​ ​และ​เมื่อธูปฤาษีตายลง​ ​หรือ​อาจแก่ตาย​ ​หรือ​เกิด​จาก​การกำ​จัดก็ตาม​ ​ก็​จะ​มีการย่อยสลาย​ (decomposition) ​จะ​ทำ​ให้​แร่ธาตุอาหารกลับสู่ดิน​ ​ทำ​ให้​สามารถ​เพาะปลูก​ได้
- ​ซากของธูปฤาษี​ ​สามารถ​นำ​มา​ใช้​เป็น​วัสดุคลุมผิวดิน​ (mulching) ​เพื่อลดการสูญเสีย​ความ​ชื้นออก​จาก​ผิวดิน​ ​หรือ​ลดการปะทะของน้ำ​ฝนที่ตกลงมาก​ ​วิธี​เป็น​การปฏิบัติ​ใน​แปลงปลูกพืชยืนต้น​ ​พวกไม้ผลชนิดต่างๆ
- ​ธูปฤาษีที่ขึ้นตามธรรมชาติ​ ​อาจนำ​มา​ใช้​เลี้ยงสัตว์​ได้
- ​ธูปฤาษี​ช่วย​เพิ่มอินทรียวัตถุ​ใน​ดิน​ ​องค์ประกอบของธูปฤาษีนอก​จาก​จะ​มี​แร่ธาตุอาหารหลายชนิด​แล้ว​ ​องค์ประกอบ​อื่นๆ​ ​สามารถ​ให้​ประ​โยชน์​แก่ดิน​ใน​แง่ของอินทรียวัตถุ​ (organic matter) ​ได้​ ​การไถกลบเศษซากธูปฤาษี​ ​หรือ​การที่วัชพืชถูกกำ​จัด​โดย​เกษตรกร​ใน​ช่วงแรกของการแก่งแย่งแข่งขัน​ใน​พืชปลูก​ ​ก็​เท่า​กับ​เป็น​การเพิ่มอินทรียวัตถุลง​ใน​ดิน​ ​ซึ่ง​จะ​เป็น​ประ​โยชน์​แก่พืชปลูก​โดย​ตรง​ ​ประ​โยชน์ของธูปฤาษี​ใน​แง่ของการเพิ่มอินทรียวัตถุ​ใน​ดินนี้ก็​เป็น​กระบวนการเหมือน​กับ​การทำ​ปุ๋ยพืชสด​ (green manure) ​โดย​การไถกลบดิน
​ประ​โยชน์ของธูปฤาษีนอกเหนือการเกษตร
- ​ใช้​ธูปฤาษี​เป็น​วัสดุ​เชื้อเพลิง
- ​ใช้​เป็น​วัตถุดิบ​ใน​การทำ​เครื่อง​ใช้​ต่าง​ ​เช่น​ ​นำ​มามุงหลังคาบ้าน​ ​ทำ​ฝาบ้าน​ ​การสานชนิดต่างๆ​ใน​ทางหัตถกรรมพื้นบ้าน​ ​อุตสาหกรรมครัวเรือน
- ​ใช้​ทำ​เยื่อกระดาษดังที่​ได้​กล่าวมา​ใน​เว็ปนี้
- ​ใช้​เป็น​ปุ๋ยพืชสด​ ​หรือ​ทำ​ปุ๋ยหมักบำ​รุงดิน​ได้
- ​ใช้​เป็น​อาหารเลี้ยงสัตว์​เคี้ยวเอื้อง